Yurt dışına mal veya hizmet satıyorsanız kestiğiniz fatura sıradan bir satış faturası değil; ihracat e-faturası. Hem formatı hem vergi yönü hem gümrük prosedürüyle eşleşmesi açısından farklar var.
İhracat e-faturası ne zaman zorunlu?
- 2017'den beri ihracat yapan tüm e-fatura mükellefleri için zorunlu.
- Yurt dışı alıcının Türkiye'de vergi kaydı var mı yok mu fark etmez, sınır ötesi satış ise ihracat faturası.
- Hizmet ihracatı (yazılım lisansı, danışmanlık, tasarım) da aynı kapsama girer.
- Serbest bölgelere yapılan satışlar ihracat sayılır, yine e-fatura ihracat formatında kesilir.
İhracat faturası normal e-faturadan nasıl farklı?
| Konu | Yurt içi e-fatura | İhracat e-faturası |
|---|---|---|
| Müşteri tanımlaması | VKN veya TC no | Pasaport no, yabancı vergi no, şirket kodu |
| Döviz birimi | TL (zorunlu) | USD, EUR, GBP, JPY vb. |
| KDV | Tam (%1, %10, %20) | %0 (istisna, VUK md. 11) |
| Gümrük ilişkisi | Yok | Zorunlu eşleme (GTİP, gümrük beyannamesi no) |
| Alıcı kabul süreci | Ticari fatura için 8 gün | Otomatik kabul (alıcı e-fatura mükellefi değil) |
| KDV iadesi | Geçerli değil | Geçerli (yüklenilen KDV iadesi) |
Adım adım ihracat faturası
Adım 1: Fatura türünü seçin
Hesapdar'da Faturalar → Yeni Fatura → İhracat Faturası. Panel otomatik olarak döviz alanlarını, GTİP alanlarını ve gümrük beyannamesi alanlarını açar.
Adım 2: Alıcı bilgileri
Yabancı müşterinin tam adres ve unvanı girilir. AB üyesi ise VAT ID mutlaka alınmalı. ABD veya diğer ülkelerde şirket tanımlayıcı numarası (EIN, UEN vb.) girilir. Bireysel alıcı ise pasaport no yeterli.
Adım 3: Döviz ve kur
Döviz birimini seçin (USD, EUR, GBP...). Panel T.C. Merkez Bankası döviz kurunu o gün otomatik çeker. İsterseniz manuel olarak farklı bir kur da girebilirsiniz (örn. banka alış kuruyla yapıyorsanız).
İpucu: Kur tarihi = fatura tarihi olmalıdır. Gümrük beyannamesi tarihi ile fatura tarihi farklı ise iki farklı kur çıkabilir, bu da KDV iadesi sürecinde karmaşa yaratır. Tek gün ile sınırlı tutun.
Adım 4: Ürün ve GTİP
Her ürün için GTİP kodu (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) zorunlu. Hesapdar GTİP veritabanıyla entegre, ürün adı yazınca uygun GTİP kodlarını önerir. Hatalı GTİP gümrükte sorun yaratır, fatura reddedilmese bile ihracat işlemi duraklar.
Adım 5: KDV istisna beyanı
KDV satırı %0 olarak kalır. Ama fatura altına "Mal/hizmet ihracı olduğundan KDV istisnasıdır (VUK md.11)" ibaresi yazılır. Panel bu metni otomatik ekler, silemezsiniz.
Adım 6: Gümrük beyannamesi eşlemesi
Gümrük müşavirinden aldığınız gümrük beyannamesi numarası ve tescil tarihi girilir. Mal gümrükten çıkmış olmalıdır; çıkmamışsa fatura "açık" olarak işaretlenir ve daha sonra eşleme yapılır.
Adım 7: Gönder
Panel faturayı GİB'e iletir. Yurt dışı alıcıya ayrıca PDF kopya e-posta ile gönderilir (alıcı e-fatura mükellefi olmadığı için GİB portalı üzerinden ulaşmaz).
KDV iadesi süreci
İhracat faturasının en önemli avantajı yüklenilen KDV'nin iadesi. Nasıl çalışır?
- İhracat yapmak için hammadde, ambalaj, taşıma hizmeti aldınız → bu alımlarda KDV ödediniz.
- İhracat faturanızda %0 KDV uyguladınız → hesaplanan KDV yok.
- Ödediğiniz KDV'yi "indirilecek KDV" olarak beyan edemezseniz, KDV iadesi talep edersiniz.
- Gelir İdaresi iade talebinizi inceler, koşullar sağlanırsa 1-3 ay içinde ödenir.
İade için gerekli belgeler:
- Gümrük beyannamesi fotokopisi
- İhracat e-faturasının PDF'i
- Yüklenilen KDV'ye ait faturalar
- Mali müşavir raporu
Hesapdar "İhracat Raporu" ile bu belgeleri tek seferde hazırlamanızı sağlar.
Hizmet ihracatı (özel durum)
Yazılım lisansı, danışmanlık, tasarım, çağrı merkezi gibi hizmetler de ihracat sayılır, ama şartlar daha esnek:
- Gümrük beyannamesi gerekmez (mal yok, fiziksel çıkış yok).
- Hizmet yurt dışında tüketilmelidir (Türkiye'de tüketilen hizmet ihracat değildir).
- Döviz olarak tahsilat yapılmalıdır (TL'ye transfer olsa da kaynak döviz olmalı).
Örnek: Almanya'daki bir firmaya yazılım lisansı sattınız → ihracat. Türkiye'deki Alman şirketinin şubesine sattınız → normal yurt içi fatura.
Serbest bölge satışları
Serbest bölgeler (AOSB Antalya, İstanbul Atatürk Havalimanı SB vb.) Türkiye sınırları içinde ama gümrük hukuku açısından yurt dışı sayılır. Bu bölgelerdeki firmalara satış ihracat e-faturası olarak kesilir. Farklar:
- Gümrük beyannamesi yerine serbest bölge işlem formu eklenir.
- Döviz isteğe bağlı (TL de olabilir).
- GTİP kodu yine zorunlu.
Sık yapılan hatalar
- Yurt içi fatura kesip sonradan fark etmek: Düzelmez. İade + yeni ihracat faturası ile düzeltilir.
- Kur tarihi ile fatura tarihinin uyuşmaması: KDV iade talebinde problem.
- GTİP kodunun hatalı olması: Gümrükte mal takılır.
- Alıcı bilgisinin eksik olması: Faturanın yasal geçerliliği sorgulanabilir, KDV iadesi reddedilebilir.
Sonraki adım
İhracat faturaları, Hesapdar'ın tüm E-Fatura paketlerinde standart olarak dahildir. GTİP veritabanı, TCMB kur entegrasyonu, gümrük beyannamesi eşlemesi ücretsiz. Kurumsal pakette özel ihracat raporları ve KDV iade takibi de mevcut.
